Shloka 31
उद्योगपर्व — गान्धारी-उपदेशः
Udyoga Parva — Gandhārī’s Counsel to Duryodhana
Devanagari script
दुरात्मा राजपुत्रो<यं धार्तराष्ट्रोडनुपायकृत् । मिथ्याभिमानी राज्यस्य क्रोधलोभवशानुग:,'राजा धृतराष्ट्रका यह दुरात्मा पुत्र दुर्योधन लक्ष्य-सिद्धिके उपायके विपरीत कार्य करनेवाला तथा क्रोध और लोभके वशीभूत रहनेवाला है। इसे राजा होनेका मिथ्या अभिमान है
Translation
धृतराष्ट्राचा हा दुरात्मा पुत्र दुर्योधन साध्यसिद्धीच्या उपायांच्या विरुद्ध वागणारा आहे; तो क्रोध व लोभाच्या अधीन असून राज्याबद्दल त्याला मिथ्या अभिमान आहे।
Word by Word
दुरात्माevil-souled, wicked
दुरात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootदुरात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
राजपुत्रःking's son, prince
राजपुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootराजपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
अयम्this (man)
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
धार्तराष्ट्रःson of Dhṛtarāṣṭra (Duryodhana)
धार्तराष्ट्रः:
Karta
TypeNoun
Rootधार्तराष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Singular
अनुपायकृत्one who acts without proper means / contrary to right means
अनुपायकृत्:
Karta
TypeAdjective
Rootअनुपायकृत्
FormMasculine, Nominative, Singular
मिथ्याभिमानीhaving false pride
मिथ्याभिमानी:
Karta
TypeAdjective
Rootमिथ्याभिमानिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
राज्यस्यof the kingdom / of sovereignty
राज्यस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Genitive, Singular
क्रोधलोभवशानुगःone who follows the sway of anger and greed
क्रोधलोभवशानुगः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रोधलोभवशानुग
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes