Shloka 5
भीष्मद्रोणयोर्दुर्योधनं प्रति शान्त्युपदेशः | Bhīṣma and Droṇa’s Counsel to Duryodhana for Pacification
Devanagari script
ज्वलितां त्वमिमां लक्ष्मी भारतीं सर्वराजसु । जीवतो धुृतराष्ट्रस्य दौरात्म्याद् भ्रंशयिष्यसि,“बेटा! यह भरतवंशकी राजलक्ष्मी समस्त राजाओंमें प्रकाशित हो रही है; किंतु मैं देखता हूँ कि तुम अपनी दुष्टताके कारण इसे धृतराष्ट्रके जीते-जी ही नष्ट कर दोगे
Transliteration
jvalitāṃ tvam imāṃ lakṣmīṃ bhāratīṃ sarvarājasu | jīvato dhṛtarāṣṭrasya daurātmyād bhraṃśayiṣyasi ||
Translation
बाळा! भरतवंशाची ही राजलक्ष्मी सर्व राजांमध्ये तेजस्वीपणे उजळत आहे; पण मला दिसते की तुझ्या दुष्टपणामुळे धृतराष्ट्र जिवंत असतानाच तू तिला पतन पावशील।
Word by Word
ज्वलिताम्shining, blazing
ज्वलिताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootज्वलित (√ज्वल्)
FormFeminine, Accusative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुष्मद्
FormMasculine, Nominative, Singular
इमाम्this
इमाम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormFeminine, Accusative, Singular
लक्ष्मीम्fortune, royal prosperity
लक्ष्मीम्:
Karma
TypeNoun
Rootलक्ष्मी
FormFeminine, Accusative, Singular
भारतीम्of the Bharatas (Bharata-lineage)
भारतीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootभारती
FormFeminine, Accusative, Singular
सर्वराजसुamong all kings
सर्वराजसु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वराज
FormMasculine, Locative, Plural
जीवतःwhile (he) is alive; of the living
जीवतः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootजीवत् (√जीव्)
FormMasculine, Genitive, Singular
धृतराष्ट्रस्यof Dhṛtarāṣṭra
धृतराष्ट्रस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Genitive, Singular
दौरात्म्यात्from wickedness; due to depravity
दौरात्म्यात्:
Apadana
TypeNoun
Rootदौरात्म्य
FormNeuter, Ablative, Singular
भ्रंशयिष्यसिyou will cause to fall/ruin; you will destroy
भ्रंशयिष्यसि:
Karta
TypeVerb
Rootभ्रंशयिष्य (√भ्रंश्, causative भ्रंशय-)
FormSimple Future (Luṭ), 2nd, Singular, Parasmaipada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaL
Lakṣmī (royal fortune)B
Bharata dynasty (Bhāratī)D
DhṛtarāṣṭraA
all kings (sarvarājasu)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes