Shloka 44
Vṛtra’s Cosmic Threat, Viṣṇu’s Upāya, and the Conditional Vulnerability
Udyoga-parva 10
अनुतेनाभि भूतो 5 भूच्छक्र: परमदुर्मना: । त्रैशीर्षयाभिभूतश्च स पूर्व ब्रह्महत्यया,तत्पश्चात् धर्मज्ञ देवराजने तीनों लोकोंके श्रेष्ठ आराध्यदेव भगवान् विष्णुका पूजन किया। इस प्रकार देवताओंको भय देनेवाले महापराक्रमी वृत्रासुरके मारे जानेपर विश्वासघातरूपी असत्यसे अभिभूत होकर इन्द्र मन-ही-मन बहुत दुःखी हो गये। त्रिशिराके वधसे उत्पन्न हुई ब्रह्महत्याने तो उन्हें पहलेसे ही घेर रखा था
anūtenābhibhūto bhūcchakraḥ paramadurmanāḥ | traiśīrṣayābhibhūtaś ca sa pūrvaṁ brahmahatyayā ||
त्या विश्वासघातजन्य असत्याने ग्रासून वज्रधारी शक्र अत्यंत खिन्न झाला. त्रिशिरा-वधातून उत्पन्न झालेल्या ब्रह्महत्येच्या पापाने तर तो आधीपासूनच आक्रांत होता॥
शल्य उवाच
Educational Q&A
Even a victorious act can carry moral residue if it involves deceit or the killing of one protected by dharma; the verse highlights conscience, accountability, and the necessity of expiation when adharma taints action.
Śalya describes Indra’s inner turmoil: already burdened by brahmahatyā from killing Triśiras, Indra becomes further overwhelmed and despondent after the episode involving Vṛtra’s death, which is associated with betrayal/untruth.