Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

Book 12, Chapter 93 — Vāmadeva’s Counsel to King Vasumanā on Dharmic Kingship (धर्मप्रधान-राजधर्मोपदेशः)

जो दुष्ट एवं पापिष्ठ मन्त्रियोंकी सहायतासे धर्मको हानि पहुँचाता है, वह सब लोगोंका वध्य हो जाता है और अपने परिवारके साथ ही शीघ्र संकटमें पड़ जाता है ।। अर्थानामननुष्ठाता कामचारी विकत्थन: । अपि सर्वा महीं लब्ध्वा क्षिप्रमेव विनश्यति,जो राजा अर्थ-सिद्धिकी चेष्टा नहीं करता और स्वेच्छाचारी हो बढ़-बढ़कर बातें बनाता है, वह सारी पृथ्वीका राज्य पाकर भी शीघ्र ही नष्ट हो जाता है

yo duṣṭa evaṁ pāpiṣṭha-mantriṇāṁ sahāyatā dharmaṁ haniṁ prāpayan karoti, sa sarva-lokānāṁ vadhyo bhavati sva-parivāreṇa saha ca śīghraṁ saṅkaṭe patati. arthānām ananuṣṭhātā kāmacārī vikatthanaḥ, api sarvāṁ mahīṁ labdhvā kṣipram eva vinaśyati.

वामदेव म्हणतात—दुष्ट व पापिष्ठ मंत्र्यांच्या आधाराने जो राजा धर्माला हानी पोहोचवतो, तो सर्वांच्या दृष्टीने वध्य ठरतो आणि आपल्या परिवारासह लवकरच आपत्तीत सापडतो. तसेच जो राजा अर्थसिद्धीसाठी प्रयत्न करत नाही, स्वेच्छाचारी होऊन बढाया मारतो, तो सारी पृथ्वी जिंकूनही शीघ्र नष्ट होतो।

अर्थानाम्of wealth/means
अर्थानाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Genitive, Plural
अननुष्ठाताone who does not carry out (duties/means)
अननुष्ठाता:
Karta
TypeNoun
Rootअननुष्ठातृ (अन् + अनु + √स्था + तृ)
FormMasculine, Nominative, Singular
कामचारीacting at will; self-willed
कामचारी:
Karta
TypeAdjective
Rootकामचारिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
विकत्थनःboastful; braggart
विकत्थनः:
Karta
TypeAdjective
Rootविकत्थन
FormMasculine, Nominative, Singular
अपिeven; although
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
सर्वाम्entire; all
सर्वाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormFeminine, Accusative, Singular
महीम्earth
महीम्:
Karma
TypeNoun
Rootमही
FormFeminine, Accusative, Singular
लब्ध्वाhaving obtained
लब्ध्वा:
TypeVerb
Root√लभ्
FormAbsolutive (Gerund)
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्र
एवindeed; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
विनश्यतिperishes; is ruined
विनश्यति:
TypeVerb
Root√नश् (वि + √नश्)
FormPresent, Third, Singular

वामदेव उवाच

V
Vāmadeva
K
king (rājā)
M
ministers (mantriṇaḥ)
T
the earth/realm (mahī)