Shloka 39
उतथ्योपदेशः—राजधर्मः, दर्पनिग्रहः, प्रजारक्षणम्
Utathya’s Instruction: Royal Dharma, Restraint of Pride, Protection of Subjects
अरक्षितात्मा यो राजा प्रजाश्चापि न रक्षति | प्रजाश्न॒ तस्य क्षीयन्ते ततः सो5नुविनश्यति,जो राजा अपनी रक्षा नहीं करता, वह प्रजाकी भी रक्षा नहीं कर सकता। पहले उसकी प्रजाएँ क्षीण होती हैं; फिर वह स्वयं भी नष्ट हो जाता है
arakṣitātmā yo rājā prajāś cāpi na rakṣati | prajāś ca tasya kṣīyante tataḥ so 'nuvinaśyati ||
उतथ्य म्हणाले—जो राजा स्वतःचा आत्मसंयम व रक्षण जपत नाही, तो प्रजेचेही रक्षण करू शकत नाही. प्रथम त्याची प्रजा क्षीण होते; नंतर तो स्वतःही नष्ट होतो.
उतथ्य उवाच
Educational Q&A
Royal protection of the people depends on the ruler’s prior protection of his own self—discipline, vigilance, and moral restraint. If the king is unguarded, the subjects decline first, and the king’s ruin follows as a consequence.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, the sage Utathya delivers a warning about governance: a negligent, self-unrestrained king cannot fulfill the duty of protecting his realm, leading to the deterioration of the populace and ultimately the king’s downfall.