Shloka 30
Vyavahāra-Śuddhi and Rājadharma: Clean Administration, Counsel, and Proportional Punishment
Chapter 86
Devanagari script
धर्मशास्त्रार्थतत्त्वज्ञ: संधिविग्रहिको भवेत् । मतिमान् धृतिमान् ह्वीमान् रहस्यविनिगूहिता,सन्धि-विग्रहके अवसरको जाननेवाला, धर्मशास्त्रका तत्त्वज्ञ, बुद्धिमान, धीर, लज्जावान रहस्यको गुप्त रखनेवाला, कुलीन, साहसी तथा शुद्ध हृदयवाला मन्त्री ही उत्तम माना जाता है। सेनापति भी इन्हीं गुणोंसे युक्त होना चाहिये
Transliteration
dharmśāstrārthatattvajñaḥ sandhivigrahiko bhavet | matimān dhṛtimān hrīmān rahasyavinigūhitā ||
Translation
भीष्म म्हणाले—जो मंत्री धर्मशास्त्राचा अर्थ-तत्त्व जाणणारा, संधी व विग्रहाची योग्य वेळ ओळखणारा, बुद्धिमान, धैर्यवान, लज्जाशील आणि गुपित राखणारा असतो तोच श्रेष्ठ मानला जातो. सेनापतीतही हेच गुण असावेत.
Word by Word
धर्मशास्त्रार्थतत्त्वज्ञःknower of the true purport of dharmaśāstra
धर्मशास्त्रार्थतत्त्वज्ञः:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्म-शास्त्र-अर्थ-तत्त्व-ज्ञ
FormMasculine, Nominative, Singular
सन्धिविग्रहिकःskilled in peace and war (treaty and hostility)
सन्धिविग्रहिकः:
Karta
TypeAdjective
Rootसन्धि-विग्रह-इक
FormMasculine, Nominative, Singular
भवेत्should be / may become
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
मतिमान्intelligent
मतिमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootमतिमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
धृतिमान्steadfast / resolute
धृतिमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootधृतिमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
ह्रीमान्modest / possessing shame (sense of propriety)
ह्रीमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootह्रीमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
रहस्यविनिगूहिताone who keeps secrets concealed
रहस्यविनिगूहिता:
Karta
TypeAdjective
Rootरहस्य-विनि-गूहित
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes