Shloka 50
Mantri-Parīkṣā — Testing Ministers, Securing Counsel, and Ethical Criteria for Advisers (अध्याय ८४)
मन्त्रगूढा हि राज्यस्य मन्त्रिणो ये मनीषिण: । मन्त्रसंहननो राजा मन्त्राज्ञानीतरे जना:
mantragūḍhā hi rājyasya mantriṇo ye manīṣiṇaḥ | mantrasaṃhananaḥ rājā mantrājñānītare janāḥ ||
भीष्म म्हणाले—जे बुद्धिमान मंत्री आहेत, ते राज्याचा गुप्त मंत्र लपवून ठेवतात; कारण मंत्र हाच राजाचा कवच आणि बळ आहे. इतर लोक—सदस्य, सेवक इत्यादी—मंत्रणेची केवळ अंगे व साधने आहेत; मंत्रतत्त्व जाणणारे नाहीत.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Effective and ethical governance depends on confidential, well-guarded counsel: wise ministers protect the kingdom by preserving secrecy, because strategic deliberation functions as the king’s defense and strength.
In the Shanti Parva’s instruction on rāja-dharma, Bhishma advises the king on principles of administration, emphasizing that ministers must conceal state counsel and that not everyone involved in deliberations truly understands or should access it.