Shloka 61
Treasury Security, Protection of Informants, and the Kalakavṛkṣīya Exemplum (Śānti Parva 83)
मुनिर्वाच अदर्शयन्निमं दोषमेकैकं दुर्बलीकुरु । तत: कारणमाज्ञाय पुरुष पुरुषं जहि,मुनिने कहा--राजन्! पहले तो कौएको मारनेका जो अपराध है, इसे प्रकट किये बिना ही एक-एक मन्त्रीको उसका अधिकार छीनकर दुर्बल कर दीजिये। उसके बाद अपराधके कारणका पूरा-पूरा पता लगाकर क्रमश: एक-एक व्यक्तिका वध कर डालिये
munir uvāca—adarśayann imaṃ doṣam ekaikaṃ durbalīkuru; tataḥ kāraṇam ājñāya puruṣaṃ puruṣaṃ jahi.
मुनी म्हणाले—हा दोष उघड न करता, एकेक करून प्रत्येक मंत्र्याचा अधिकार काढून घेऊन त्यांना दुर्बल करा. नंतर अपराधाचे कारण पूर्णपणे जाणून, क्रमाने दोषी प्रत्येक व्यक्तीचा वध करा.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler should act with calculated restraint: first neutralize potential abuse of power quietly, then investigate the true cause of the wrongdoing, and finally punish only the proven culprits in an orderly manner—linking governance to careful inquiry and proportional justice.
A sage advises a king on handling an offence connected with ministers: do not publicly announce the charge at first; instead, reduce each minister’s power to prevent further harm, then determine the real cause and identify the responsible individuals, and only then carry out severe punishment against each guilty person.