Shloka 473
Treasury Security, Protection of Informants, and the Kalakavṛkṣīya Exemplum (Śānti Parva 83)
Devanagari script
नदी मधुरपानीया यथा राजंस्तथा भवान् | भूपाल! आप विषैले सर्पोसे घिरे हुए कुएँके समान हैं, राजन! आपकी अवस्था उस मीठे जलवाली नदीके समान हो गयी है, जिसके घाटतक पहुँचना कठिन है, जिसके दोनों किनारे बहुत ऊँचे हों और वहाँ करीलके झाड़ तथा बेंतकी वल्लरियाँ सब ओर छा रही हों
Translation
राजन्! जशी मधुर पाण्याची नदी असते, तसाच आपण आहात. भूपाल! आपण विषारी सर्पांनी वेढलेल्या विहिरीसारखे आहात. राजन! आपली अवस्था त्या गोड पाण्याच्या नदीसारखी झाली आहे—जिच्या घाटापर्यंत पोहोचणे कठीण, जिचे दोन्ही काठ फार उंच, आणि जिथे करीलची झुडपे व बेंताच्या वेलींनी सर्वत्र आच्छादन केलेले आहे।
Word by Word
नदीa river
नदी:
Karta
TypeNoun
Rootनदी
FormFeminine, Nominative, Singular
मधुर-पानीयाhaving sweet water
मधुर-पानीया:
Karta
TypeAdjective
Rootमधुरपानीय
FormFeminine, Nominative, Singular
यथाas, just as
यथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयथा
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
तथाso, in the same way
तथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतथा
भवान्you (honorific)
भवान्:
Karta
TypePronoun
Rootभवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes