Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Rājapurohita-lakṣaṇa and Purūravas–Vāyu Saṃvāda

Varṇa, Sovereignty, and Abhaya-dāna

मातरिश्वोवाच ब्राह्मणो मुखत: सृष्टो ब्रह्मणो राजसत्तम । बाहुभ्यां क्षत्रिय: सृष्ट ऊरुभ्यां वैश्य एव च,वायुने कहा--नृपश्रेष्ठ! ब्रह्माजीके मुखसे ब्राह्मणकी, दोनों भुजाओंसे क्षत्रियकी तथा दोनों ऊरुओंसे वैश्यकी सृष्टि हुई है

mātariśvovāca brāhmaṇo mukhataḥ sṛṣṭo brahmaṇo rājasattama | bāhubhyāṁ kṣatriyaḥ sṛṣṭa ūrubhyāṁ vaiśya eva ca ||

मातरिश्वा म्हणाला—“राजश्रेष्ठा! ब्रह्मदेवाच्या मुखापासून ब्राह्मण, दोन्ही भुजांपासून क्षत्रिय, आणि दोन्ही ऊरूपासून वैश्य निर्माण झाला.”

मातरिश्वाMātariśvan (Vāyu)
मातरिश्वा:
Karta
TypeNoun
Rootमातरिश्वन्
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
ब्राह्मणःthe Brāhmaṇa
ब्राह्मणः:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Nominative, Singular
मुखतःfrom the mouth
मुखतः:
Apadana
TypeNoun
Rootमुख
FormNeuter, Ablative, Singular
सृष्टःcreated
सृष्टः:
TypeVerb
Rootसृज्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular
राजसत्तमO best of kings
राजसत्तम:
TypeNoun
Rootराजसत्तम
FormMasculine, Vocative, Singular
बाहुभ्याम्from the two arms
बाहुभ्याम्:
Apadana
TypeNoun
Rootबाहु
FormMasculine, Ablative, Dual
क्षत्रियःthe Kṣatriya
क्षत्रियः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षत्रिय
FormMasculine, Nominative, Singular
सृष्टःcreated
सृष्टः:
TypeVerb
Rootसृज्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
ऊरुभ्याम्from the two thighs
ऊरुभ्याम्:
Apadana
TypeNoun
Rootऊरु
FormMasculine, Ablative, Dual
वैश्यःthe Vaiśya
वैश्यः:
Karta
TypeNoun
Rootवैश्य
FormMasculine, Nominative, Singular
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root

पुरूरवा उवाच

M
Mātariśvan (Vāyu)
B
Brahmā
B
Brāhmaṇa
K
Kṣatriya
V
Vaiśya