Shloka 226
Rājapurohita-lakṣaṇa and Purūravas–Vāyu Saṃvāda
Varṇa, Sovereignty, and Abhaya-dāna
अग्नौ वाससि सूर्ये च सुखं शीते<थधिगच्छति । जब गर्मी पड़ती है, उस समय मनुष्य छायामें, जलमें और वायुमें सुखका अनुभव करता है। इसी प्रकार सर्दी पड़नेपर अग्नि और सूर्यके तापसे तथा कपड़ा ओढ़नेसे उसे सुख मिलता है (परंतु अराजकताका भय उपस्थित होनेपर मनुष्यको कहीं किसी वस्तुसे भी सुख प्राप्त नहीं होता है)
agnau vāsasi sūrye ca sukhaṁ śīte ’thādhigacchati
थंडीमध्ये मनुष्य अग्नी, वस्त्र आणि सूर्य यांत सुख अनुभवतो. उष्णतेत तो सावली, पाणी आणि वारा यांचा आश्रय घेऊन सुख मानतो; आणि शीतकाळात अग्नीचा ताप, सूर्याचा ताप व वस्त्रांचे आच्छादन यांमुळे आराम मिळतो. पण अराजकता व असुरक्षेची भीती निर्माण झाली, तर कोणत्याही वस्तूत सुख उरत नाही—कारण सुरक्षा हीच सर्व सुखांची मुळे आहे.
ऐल उवाच
Educational Q&A
Comfort is relative to conditions (heat/cold), but the deeper teaching is that without security and social order (dharma upheld in society), ordinary sources of pleasure fail; fear destroys the possibility of peace.
In the didactic discourse of Śānti Parva, the speaker (Aila) uses a simple seasonal analogy—seeking shade and water in heat, and fire, sun, and clothing in cold—to illustrate that well-being depends on proper supports, and to underline that anarchy or insecurity negates all such comforts.