Shloka 3

राज्ञो वृत्त-गुण-संग्रहः (Conduct and the Thirty-Six Virtues of a King) / The King’s Code of Conduct

Devanagari script

चरेद्‌ धर्मानकटुको मुज्चेत्‌ स्नेह न चास्तिक: । अनुशंसश्चरेदर्थ चरेत्‌ काममनुद्धत:,(अब मैं क्रमश: उन गुणोंका वर्णन करता हूँ) १-धर्मका आचरण करे, किंतु कटुता न आने दे। २-आस्तिक रहते हुए दूसरोंके साथ प्रेमका बर्ताव न छोड़े। ३-क्रूरताका आश्रय लिये बिना ही अर्थ-संग्रह करे। ४-मर्यादाका अतिक्रमण न करते हुए ही विषयोंको भोगे

Transliteration

bhīṣma uvāca | cared dharmān akaṭuko muñcet snehaṃ na cāstikaḥ | anuśaṃsaś cared arthaṃ caret kāmam anuddhataḥ ||

Translation

धर्माचे आचरण करावे, पण वर्तनात कटुता येऊ देऊ नये. आस्तिक राहूनही इतरांशी स्नेहाचा व्यवहार सोडू नये. क्रौर्याचा आधार न घेता अर्थसंग्रह करावा आणि मर्यादा न ओलांडता विषयभोग करावा—हाच संयम व सद्भावाचा मार्ग आहे.

Word by Word

• {'cared (caret)': 'should practice

• should conduct oneself', 'dharmān': 'duties

• dharma', 'akaṭukaḥ': 'not bitter

• not harsh or acrid in manner', 'muñcet': 'should release/let go

• should not cling to', 'sneham': 'affection

• warm attachment', 'na': 'not', 'cāstikaḥ (ca āstikaḥ)': 'and being āstika

• a believer', 'anuśaṃsaḥ': 'kindly

• benevolent (one who speaks/acts with goodwill)', 'arthaṃ': 'wealth

• prosperity', 'kāmam': 'desire

• enjoyment', 'anuddhataḥ': 'not arrogant

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma