Shloka 10
राज्ञो वृत्त-गुण-संग्रहः (Conduct and the Thirty-Six Virtues of a King) / The King’s Code of Conduct
सेवेत प्रणयं हित्वा दक्ष: स्यान्न त्वकालवित् । सान्त्वयेन्न च मोक्षाय अनुगह्नन्न चाक्षिपेत्,२९-हठ5 छोड़कर प्रीतिका पालन करे। ३०-कार्य-कुशल हो, किंतु अवसरके ज्ञानसे शून्य न हो। ३१-केवल पिण्ड छुड़ानेके लिये किसीको सान्त्वना या भरोसा न दे। ३२- किसीपर कृपा करते समय आक्षेप न करे
bhīṣma uvāca | seveta praṇayaṃ hitvā dakṣaḥ syān na tv akālavit | sāntvayen na ca mokṣāya anugṛhṇan na cākṣipet ||
भीष्म म्हणाले—हठ सोडून योग्य स्नेह-संबंध जपावा; पण आसक्तीचा गुलाम होऊ नये. कार्यात कुशल असावे आणि योग्य वेळेचे भानही असावे. केवळ जबाबदारी झटकण्यासाठी कोणाला दिलासा किंवा आश्वासन देऊ नये. आणि उपकार करताना टोमणे वा आक्षेप करू नयेत।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches balanced ethical conduct: do not let personal attachment distort duty; be competent and also sensitive to timing; do not console others merely to escape responsibility; and when helping, avoid reproach—aid should not humiliate the recipient.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and governance, Bhishma continues advising Yudhishthira on refined standards of behavior—how a responsible person (especially a ruler or counselor) should manage relationships, act with timely judgment, speak sincerely, and show kindness without insult.