Shloka 52

चत्वरेष्वथ तीर्थेषु सभास्वावसथेषु च । यथार्थवर्ण प्रणिधिं कुर्यात्‌ सर्वस्य पार्थिव:,राजाको चाहिये कि वह चौराहोंपर, तीर्थोमें, सभाओंमें और धर्मशालाओंमें सबकी मनोवृत्तिको जाननेके लिये किसी शुद्ध वर्णवाले पुरुषको (जो वर्णसंकर न हो) गुप्तचर नियुक्त करे

राजाने चौकांत, तीर्थस्थानी, सभांत व धर्मशाळांत प्रजेची मनोवृत्ती जाणून घेण्यासाठी शुद्ध वर्णाचा (वर्णसंकर नसलेला) पुरुष गुप्तचर म्हणून नेमावा।

चत्वरेषुin crossroads/squares
चत्वरेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootचत्वर
FormNeuter, Locative, Plural
अथand/also/then
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
तीर्थेषुat sacred places (tirthas)
तीर्थेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतीर्थ
FormNeuter, Locative, Plural
सभासुin assemblies
सभासु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसभा
FormFeminine, Locative, Plural
आवसथेषुin lodgings/rest-houses
आवसथेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआवसथ
FormNeuter, Locative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
यथार्थवर्णof genuine/true varna (pure caste-status)
यथार्थवर्ण:
Karma
TypeAdjective
Rootयथार्थवर्ण
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रणिधिम्a spy/secret agent (an appointed observer)
प्रणिधिम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रणिधि
FormMasculine, Accusative, Singular
कुर्यात्should appoint/should make
कुर्यात्:
TypeVerb
Rootकृ
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
सर्वस्यof everyone/of all
सर्वस्य:
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
पार्थिवःthe king
पार्थिवः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच