Shloka 41
Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)
दुर्गाणां चाभितो राजा मूलच्छेदं प्रकारयेत् । सर्वेषां क्षुद्रवृक्षाणां चैत्यवृक्षान् विवर्जयेत्,जो छोटे-छोटे दुर्ग हों (जिनमें शत्रुओंके छिपनेकी सम्भावना हो), उन सबका राजा मूलोच्छेद करा डाले और चैत्य (देवालय सम्बन्धी) वृक्षोंकोी छोड़कर अन्य सभी छोटे-छोटे वृक्षोंको कटवा दे
durgāṇāṃ cābhito rājā mūlacchedaṃ prakārayet | sarveṣāṃ kṣudravṛkṣāṇāṃ caityavṛkṣān vivarjayet ||
भीष्म म्हणाले— राजाने दुर्गांच्या आसपास असलेले लहान दुर्ग किंवा लपण्याची ठिकाणे मुळासकट उखडून नष्ट करावीत. तसेच चैत्य (देवालय-संबंधी) वृक्ष वगळून इतर सर्व झुडपे व ठेंगणे वृक्ष तोडून टाकावेत, जेणेकरून शत्रूला आडोसा मिळणार नाही आणि पवित्रतेचा भंगही होणार नाही.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler must remove potential cover and hidden refuges that could aid enemies, but should still respect religious sanctity by sparing sacred caitya-associated trees—balancing security with dharmic restraint.
In Bhīṣma’s instruction on rājadharma in Śānti Parva, he advises practical measures for protecting the kingdom: clearing nearby strongholds and undergrowth that could conceal hostile forces, while exempting trees regarded as sacred.