Shloka 29
Yudhiṣṭhira’s Lament for Karṇa and Renunciation-Oriented Self-Assessment (शोक-प्रलापः / त्याग-प्रवृत्तिः)
Devanagari script
अनियम्याशुचिं लुब्ध॑ पुत्र कामवशानुगम् । यशस: पतितो दीप्ताद् घातयित्वा सहोदरान्
Transliteration
aniyamyāśuciṁ lubdhaṁ putraṁ kāmavaśānugam | yaśasaḥ patito dīptād ghātayitvā sahodarān ||
Translation
अपवित्र आचार-विचार असलेला, लोभी व कामवश पुत्र आवरता न आल्यामुळे त्याने त्या पुत्राचा आणि आपल्या सहोदर भावांचा वध करविला; आणि त्या कृत्याने तो आपल्या उज्ज्वल यशापासूनही भ्रष्ट झाला.
Word by Word
अनियम्यnot restraining / having failed to restrain
अनियम्य:
Karma
TypeVerb
Rootअन् + यम् (धातु) → अ-नियम्य (क्त्वान्त/ल्यप्)
Formल्यप् (absolutive/gerund), परस्मैपद-भावार्थ (non-finite)
अशुचिम्impure
अशुचिम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअशुचि (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
लुब्धम्greedy
लुब्धम्:
Karma
TypeAdjective
Rootलुब्ध (प्रातिपदिक; लुभ् धातु से निष्पन्न)
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
पुत्रम्son
पुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
कामवशानुगम्following the sway of desire
कामवशानुगम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकाम-वश-अनुग (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
यशसःof fame / from fame
यशसः:
Apadana
TypeNoun
Rootयशस् (प्रातिपदिक)
Formनपुं, षष्ठी, एकवचन
पतितःfallen
पतितः:
Karta
TypeAdjective
Rootपतित (प्रातिपदिक; पत् धातु से क्त)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
दीप्तात्from the shining (state) / from brilliance
दीप्तात्:
Apadana
TypeAdjective
Rootदीप्त (प्रातिपदिक; दीप् धातु से क्त)
Formपुं/नपुं, पञ्चमी, एकवचन
घातयित्वाhaving caused to be slain
घातयित्वा:
Karma
TypeVerb
Rootघातयितुम् (णिच्) ← हन् (धातु) → घातयित्वा (क्त्वा)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), परस्मैपद-भावार्थ (causative sense)
सहोदरान्brothers (born of the same mother)
सहोदरान्:
Karma
TypeNoun
Rootसहोदर (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
Speaker
युधिछिर उवाच
Characters & Entities
Y
YudhiṣṭhiraS
son (putra)B
brothers (sahodara)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes