Next Verse

Shloka 1

राजा-दैवतत्वम् — The King as a Stabilizing ‘Daivata’ (Divine Function) in Social Order

अपन कराता बछ। अंक सप्तषष्टितमो< ध्याय: राष्ट्रकी रक्षा और उन्नतिके लिये राजाकी आवश्यकताका प्रतिपादन युधिष्ठिर उवाच चातुराश्रम्यमुक्तं ते चातुर्वर्ण्य तथैव च । राष्ट्रस्य यत्‌ कृत्यतमं ततो ब्रूहि पितामह,राजा युधिष्ठिरने कहा--पितामह! आपने चारों आश्रमों और चारों वर्णोंके धर्म बतलाये। अब आप मुझे यह बताइये कि समूचे राष्ट्रका--उस राष्ट्रमें निवास करनेवाले प्रत्येक नागरिकका मुख्य कार्य क्या है?

Yudhiṣṭhira uvāca | cāturāśramyam uktaṁ te cāturvarṇyaṁ tathaiva ca | rāṣṭrasya yat kṛtyatamaṁ tato brūhi pitāmaha ||

युधिष्ठिर म्हणाला—पितामह! आपण चार आश्रमांचे आणि तसेच चार वर्णांचे धर्म सांगितले. आता, पितामह, मला सांगा—राष्ट्राचे सर्वात मुख्य कर्तव्य कोणते? संपूर्ण राज्य व त्यात राहणाऱ्या सर्वांच्या कल्याणासाठी सर्वाधिक आवश्यक कार्य कोणते आहे?

युधिष्ठिरःYudhishthira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
चातुराश्रम्यम्the system/dharma of the four āśramas
चातुराश्रम्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootचातुराश्रम्य
FormNeuter, Accusative, Singular
उक्तम्told/declared
उक्तम्:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त, Neuter, Accusative, Singular
तेto you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Dative, Singular
चातुर्वर्ण्यम्the system/dharma of the four varṇas
चातुर्वर्ण्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootचातुर्वर्ण्य
FormNeuter, Accusative, Singular
तथाthus/so
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root
राष्ट्रस्यof the kingdom/state
राष्ट्रस्य:
TypeNoun
Rootराष्ट्र
FormNeuter, Genitive, Singular
यत्which/what
यत्:
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative, Singular
कृत्यतमम्most important duty/task
कृत्यतमम्:
TypeAdjective
Rootकृत्यतम
FormNeuter, Nominative, Singular
ततःtherefore/then
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
ब्रूहिtell (me)
ब्रूहि:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperative, Second, Singular
पितामहO grandsire
पितामह:
TypeNoun
Rootपितामह
FormMasculine, Vocative, Singular

युधिष्ठिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
P
Pitāmaha (Bhīṣma)
R
rāṣṭra (the kingdom/realm)
C
cāturāśrama (four āśramas)
C
cāturvarṇya (four varṇas)