Shloka 31
राज्ञोऽभिषेकः, अराजकदोषः, दण्डधारणस्य आवश्यकता
Royal Consecration, the Fault of Kinglessness, and the Necessity of Enforcement
नरव्याप्र नरेश! जो समय-समयपर सम्पत्ति और उपहार देकर समस्त प्राणियोंका सम्मान करता रहता है, वह साधु पुरुषोंके आश्रममें निवासका पुण्यफल पा लेता है ।। दशधर्मगतक्षापि यो धर्म प्रत्यवेक्षते | सर्वलोकस्य कौन्तेय राजा भवति सो55श्रमी,कुन्तीनन्दन! जो राजा मनुप्रोक्त दस धर्मोमें स्थित होकर भी सम्पूर्ण जगत्के धर्मपर दृष्टि रखता है, वह सभी आश्रमोंके पुण्य-फलका भागी होता है
bhīṣma uvāca | naravyāghra nareśa! yo samaya-samaye sampattiṃ ca upahārān ca dattvā samasta-prāṇināṃ sammānaṃ karoti, sa sādhu-puruṣāṇām āśrameṣu nivāsa-puṇya-phalaṃ prāpnoti | daśa-dharma-gata-kṣā api yo dharmaṃ pratyavekṣate, sarva-lokasya kaunteya rājā bhavati so ’śramī |
भीष्म म्हणाले—नरव्याघ्र नरेशा! जो राजा योग्य वेळी धन व दाने देऊन सर्व प्राण्यांचा सतत सन्मान करीत राहतो, तो साधुपुरुषांच्या आश्रमात निवास केल्याचे पुण्यफल प्राप्त करतो. आणि, कुन्तीनंदना! मनुप्रोक्त दहा धर्मांत स्थित असूनही जो राजा सर्व लोकांच्या धर्माकडे लक्ष ठेवतो—त्याचे रक्षण व स्थापन करतो—तो सर्व आश्रमांच्या पुण्यफळाचा भागीदार होतो.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler earns profound spiritual merit not only through personal virtue but by actively honoring all beings through timely generosity and by safeguarding the dharma of society as a whole; such governance is said to confer the merit of all āśramas.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhishma addresses Yudhiṣṭhira, describing the ethical ideal of kingship: the king should give appropriately, respect all creatures, and oversee the world’s dharma, thereby attaining merit comparable to living among sages and fulfilling all life-stages.