Shloka 142

Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)

Devanagari script

वृद्धोपसेवा दानं च शौचमुत्थानमेव च । सर्वभूतानुकम्पा च सर्वमत्रोपवर्णितम्‌

Transliteration

bhīṣma uvāca | vṛddhopasevā dānaṃ ca śaucam utthānam eva ca | sarvabhūtānukampā ca sarvam atropavarṇitam ||

Translation

वृद्धांची सेवा, दान, शुचिता, परिश्रमपूर्वक उत्थान आणि सर्व प्राण्यांवरील करुणा—हे सर्व येथे वर्णिले आहे.

Word by Word

• वृद्धोपसेवा: service to elders
• वृद्धोपसेवा: Karta
• Type: Noun
• Root: वृद्ध-उपसेवा
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• दानम्: gift; charity
• दानम्: Karta
• Type: Noun
• Root: दान
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• शौचम्: purity; cleanliness
• शौचम्: Karta
• Type: Noun
• Root: शौच
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• उत्थानम्: rising up; exertion; diligence
• उत्थानम्: Karta
• Type: Noun
• Root: उत्थान
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• एव: indeed; just
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• सर्वभूतानुकम्पा: compassion toward all beings
• सर्वभूतानुकम्पा: Karta
• Type: Noun
• Root: सर्व-भूत-अनुकम्पा
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• सर्वम्: all (this)
• सर्वम्: Karta
• Type: Adjective
• Root: सर्व
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• अत्र: here; in this (treatise/context)
• अत्र: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र

• उपवर्णितम्: is described; has been set forth
• Type: Verb
• Root: उपवर्णित
• Form: उप-√वर्ण् (वर्णयति), क्त (past passive participle), Neuter, Nominative, Singular, Passive (PPP)

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma