Shloka 117

Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)

Devanagari script

त॑ साक्षात्‌ पृथिवी भेजे रत्नान्यादाय पाण्डव

Transliteration

tāṁ sākṣāt pṛthivī bheje ratnāny ādāya pāṇḍava, pāṇḍunandana yudhiṣṭhira! tadā sākṣāt pṛthivī-devī ratnānāṁ bheṭaṁ gṛhītvā teṣāṁ sevāyām upasthitā āsīt. saritāṁ svāmī samudraḥ, parvateṣu śreṣṭho himavān tathā devarāja indraś ca akṣaya-dhanaṁ samarpitavān.

Translation

हे पांडव, पांडुनंदन युधिष्ठिर! त्या वेळी साक्षात् पृथ्वीदेवी रत्नांची भेट घेऊन त्यांच्या सेवेत उपस्थित झाली; नद्यांचा स्वामी समुद्र, पर्वतांमध्ये श्रेष्ठ हिमवान आणि देवराज इंद्र यांनीही अक्षय धन अर्पण केले।

Word by Word

• सा: she (that)
• सा: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद् (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक)
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• साक्षात्: in person, directly
• साक्षात्: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: साक्षात्

• पृथिवी: the Earth (goddess)
• पृथिवी: Karta
• Type: Noun
• Root: पृथिवी
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• भेजे: approached / resorted to
• Type: Verb
• Root: √भज्
• Form: Perfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada

• रत्नानि: gems, jewels
• रत्नानि: Karma
• Type: Noun
• Root: रत्न
• Form: Neuter, Accusative, Plural

• आदाय: having taken
• Type: Verb
• Root: √दा (आ + √दा)
• Form: Absolutive (Tumun/ल्यप्), आदाय

• पाण्डव: O Pāṇḍava
• Type: Noun
• Root: पाण्डव
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• पाण्डु-नन्दन: O son of Pāṇḍu
• Type: Noun
• Root: पाण्डुनन्दन
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• युधिष्ठिर: O Yudhiṣṭhira
• Type: Noun
• Root: युधिष्ठिर
• Form: Masculine, Vocative, Singular

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Yudhiṣṭhira
• Pāṇḍu
• Pṛthivī-devī (Earth goddess)
• Samudra (Ocean)
• Himavān (Himālaya)
• Indra
• ratnāni (jewels)
• akṣaya-dhana (inexhaustible wealth)