Shloka 5

Kurukṣetra-anudarśanam — Rāma-hradāḥ and the Question of Kṣatra Continuity (शान्ति पर्व, अध्याय ४८)

Devanagari script

चितासहस्प्रचितं वर्मशस्त्रसमाकुलम्‌ । आपानभूमिं कालस्य तथा भुक्तोज्झितामिव,उस भूमिमें सहस्रों चिताएँ जली थीं, कवच और अस्त्र-शस्त्रोंसे वह स्थान ढका हुआ था। देखनेपर ऐसा जान पड़ता था, मानो वह कालके खान-पानकी भूमि हो और कालने वहाँ खान-पान करके उच्छिष्ट करके छोड़ दिया हो

Transliteration

citāsahasrapracitaṁ varmaśastrasamākulam | āpānabhūmiṁ kālasya tathā bhuktojjhitām iva ||

Translation

वैशंपायन म्हणाले—त्या भूमीवर सहस्रों चिता जळून गेल्या होत्या आणि ती कवच व अस्त्र-शस्त्रांनी भरून गेली होती। पाहता असे वाटे की ती जणू काळाची भोजनभूमी आहे—आणि काळ तेथे भक्षण करून उरलेले उच्छिष्ट टाकून गेला आहे।

Word by Word

चितासहस्रप्रचितम्filled/strewn with thousands of funeral pyres

वर्मशस्त्रसमाकुलम्crowded/covered with armor and weapons

आपानभूमिम्the eating-and-drinking ground/place

कालस्यof Time/Death

तथाthus/so

भुक्तeaten/consumed

उज्झिताम्left behind/abandoned (as leavings)

इवas if/like

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

Vaiśampāyana

Kāla (Time/Death)

citā (funeral pyres)

varma (armor)

śastra (weapons)

bhūmi (battlefield ground)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes