Shloka 51
Prāyaścitta and Contextual Non-Culpability (प्रायश्चित्त-निमित्त-अदोषवाद)
Devanagari script
वैशम्पायन उवाच एवमुक्तो भगवता धर्मराजो युधिष्ठिर: । चिन्तयित्वा मुहूर्तेन प्रत्युवाच तपोधनम्,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! भगवान् व्यासके ऐसा कहनेपर धर्मराज युधिष्ठिने दो घड़ीतक कुछ सोच-विचार करके तपोधन व्यासजीसे इस प्रकार कहा
Transliteration
vaiśampāyana uvāca evam ukto bhagavatā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ | cintayitvā muhūrtena pratyuvāca tapodhanam ||
Translation
वैशंपायन म्हणाले—हे जनमेजया! भगवान व्यासांनी असे सांगितल्यावर धर्मराज युधिष्ठिरांनी क्षणभर विचार करून तपोधन व्यासांना याप्रमाणे उत्तर दिले.
Word by Word
वैशम्पायनःVaishampayana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
उक्तःhaving been spoken to / addressed
उक्तः:
TypeVerb
Rootवच्
FormPast passive participle (kta), Masculine, Nominative, Singular
भगवताby the Blessed one (Veda-Vyasa)
भगवता:
Karana
TypeNoun
Rootभगवत्
FormMasculine, Instrumental, Singular
धर्मराजःthe king of dharma (Dharmaraja)
धर्मराजः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मराज
FormMasculine, Nominative, Singular
युधिष्ठिरःYudhishthira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
चिन्तयित्वाhaving reflected
चिन्तयित्वा:
TypeVerb
Rootचिन्त्
FormAbsolutive (क्त्वा/ल्यप्), Parasmaipada (usage)
मुहूर्तेनfor a moment / in a short while
मुहूर्तेन:
Karana
TypeNoun
Rootमुहूर्त
FormMasculine, Instrumental, Singular
प्रत्युवाचreplied
प्रत्युवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada, प्रति-उप
तपोधनम्the ascetic rich in austerity (Vyasa)
तपोधनम्:
Karma
TypeNoun
Rootतपोधन
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaY
YudhiṣṭhiraV
VyāsaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes