Shloka 72
Nāgendra–Brāhmaṇa Saṃvāda: Praśna-vidhi and Dharmic Approach on the Gomatī Riverbank
Devanagari script
ततः परिवृतो ब्रह्मा हरिणा वेदसत्कृत: । निर्ममे स तदा लोकान् कृत्स्नान् स्थावरजड्रमान्,तत्पश्चात् वेदसे सम्मानित और भगवानसे सुरक्षित होकर ब्रह्माजीने समस्त चराचर जगत्की सृष्टि की
Transliteration
tataḥ parivṛto brahmā hariṇā vedasatkṛtaḥ | nirmame sa tadā lokān kṛtsnān sthāvarajaṅgamān |
Translation
त्यानंतर वेदांनी सत्कृत आणि हरिने परिवेष्टित व संरक्षित झालेल्या ब्रह्मदेवांनी स्थावर-जंगमांसह सर्व लोकांची संपूर्ण निर्मिती केली।
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय
परिवृतःsurrounded, encompassed
परिवृतः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरि√वृ (वृञ् वरणे) / वृ (कृदन्त-प्रातिपदिक: परिवृत)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हरिणाby Hari (Viṣṇu)
हरिणा:
Karana
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
वेदVeda
वेद:
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासपूर्वपद)
सत्कृतःhonored, duly revered
सत्कृतः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्√कृ (कृञ् करणे) / कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक: सत्कृत)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निर्ममेcreated, fashioned
निर्ममे:
TypeVerb
Rootनिर्√मा (मा॒ङ् निर्माणे/माने) (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सः) (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तदाat that time
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय
लोकान्worlds
लोकान्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
कृत्स्नान्entire, all
कृत्स्नान्:
Karma
TypeAdjective
Rootकृत्स्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
स्थावरimmobile (beings)
स्थावर:
TypeAdjective
Rootस्थावर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासपूर्वपद)
जङ्गमान्moving (beings)
जङ्गमान्:
Karma
TypeAdjective
Rootजङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
Speaker
वैशग्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśaṃpāyanaB
BrahmāH
Hari (Viṣṇu)V
VedasL
Lokas (worlds)S
Sthāvara (immobile beings)J
Jaṅgama (mobile beings)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes