Shloka 64
Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)
Devanagari script
क्षत्रमपि च ब्राह्मणप्रसादादेव शाश्वतीमव्ययां च पृथिवीं पत्नीमभिगम्य बुभूजे,क्षत्रिय जाति भी ब्राह्मणोंकी कृपासे ही सदा रहनेवाली इस अविनाशिनी पृथ्वीको पत्नीकी भाँति पाकर इसका उपभोग करती है
Translation
क्षत्रिय जातही ब्राह्मणांच्या कृपेनेच या शाश्वत, अविनाशी पृथ्वीला पत्नीप्रमाणे प्राप्त करून तिचा उपभोग करते।
Word by Word
क्षत्रम्the Kshatra power / Kshatriya order
क्षत्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootक्षत्र (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
ब्राह्मण-प्रसादात्from the favor/grace of the Brahmins
ब्राह्मण-प्रसादात्:
Apadana
TypeNoun
Rootप्रसाद (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative, Singular
एवindeed, only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
शाश्वतीम्eternal, perpetual
शाश्वतीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशाश्वती (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
अव्ययाम्imperishable
अव्ययाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअव्यया (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
पत्नीम्as a wife (wife-like)
पत्नीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
अभिगम्यhaving approached/attained
अभिगम्य:
TypeVerb
Rootअभि-गम् (धातु)
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
बुभूजेenjoyed, possessed, partook of
बुभूजे:
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formलिट् (Perfect), Third, Singular, Parasmaipada
Speaker
तामिन्द्र उवाच गच्छ नहुषस्त्वया वाच्योथ<पूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes