Shloka 65
धर्मस्य बहुद्वारत्वम् — Nārada’s Audience with Indra (Śānti-parva 340)
Devanagari script
प्रादुर्भावगतश्चाहं सुरकार्येषु नित्यदा । अनुशास्यस्त्वया ब्रह्मन् नियोज्यश्व सुतो यथा
Translation
आणि हे ब्रह्मन्! देवकार्य सिद्ध करण्यासाठी जेव्हा जेव्हा मी प्रकट होईन, तेव्हा तेव्हा तू मला सदैव अनुशासित कर आणि पुत्राप्रमाणे प्रत्येक कार्यात नेमून दे.
Word by Word
प्रादुर्भावगतःhaving come into manifestation (incarnate)
प्रादुर्भावगतः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रादुर्भाव-गत
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Singular
सुरकार्येषुin the works/tasks of the gods
सुरकार्येषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसुर-कार्य
FormNeuter, Locative, Plural
नित्यदाalways
नित्यदा:
TypeIndeclinable
Rootनित्यदा
अनुशास्यःto be instructed/ruled (by you)
अनुशास्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनु-शास्
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypeNoun
Rootयुष्मद्
FormInstrumental, Singular
ब्रह्मन्O Brahman (sage)
ब्रह्मन्:
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormNeuter, Vocative, Singular
नियोज्यःto be appointed/engaged (by you)
नियोज्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootनि-युज्
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
सुतःa son
सुतः:
TypeNoun
Rootसुत
FormMasculine, Nominative, Singular
यथाas/like
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes