Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Puruṣaikatva-vyākhyāna: The One Virāṭ Puruṣa and the Many ‘Puruṣas’

Rudra–Brahmā Saṃvāda

स्मृतिस्त्वेने न हि जहौ तदा नारायणाज्ञया । देवास्तु सहिता: सर्वे वसो: शापविमोक्षणम्‌,उस समय भी भगवान्‌ नारायणकी आज्ञासे उनकी स्मरणशक्ति उन्हें छोड़ न सकी। इधर सब देवता एकत्र होकर राजाको शापसे छुटकारा दिलानेका उपाय सोचने लगे। वे शान्तभावसे परस्पर बोले--'राजाने तो पुण्य-ही-पुण्य किया है। उन महात्मा नरेशको हमारे कारणसे ही यह शाप प्राप्त हुआ है

smṛtis tv ene na hi jahau tadā nārāyaṇājñayā | devās tu sahitāḥ sarve vasoḥ śāpavimokṣaṇam ||

भीष्म म्हणाले—नारायणाच्या आज्ञेने त्या वेळीही त्याची स्मरणशक्ती त्याला सोडून गेली नाही. इकडे सर्व देव एकत्र जमून वसूला शापातून मुक्त करण्याचा उपाय विचारू लागले. शांतचित्ताने ते परस्पर म्हणाले—“राजाने तर केवळ पुण्यच केले आहे; आमच्याच कारणाने त्या महात्मा नरेशाला हा शाप प्राप्त झाला आहे.”

स्मृतिःmemory
स्मृतिः:
Karta
TypeNoun
Rootस्मृति
FormFeminine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
एनम्him
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
जहौabandoned/left
जहौ:
TypeVerb
Rootहा
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
तदाthen/at that time
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
नारायणof Nārāyaṇa
नारायण:
TypeNoun
Rootनारायण
FormMasculine, Genitive, Singular
आज्ञयाby (his) command
आज्ञया:
Karana
TypeNoun
Rootआज्ञा
FormFeminine, Instrumental, Singular
देवाःthe gods
देवाः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Nominative, Plural
तुbut/and
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
सहिताःassembled/together
सहिताः:
TypeAdjective
Rootसहित
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
वसोःof Vasu
वसोः:
TypeNoun
Rootवसु
FormMasculine, Genitive, Singular
शापof the curse
शाप:
TypeNoun
Rootशाप
FormMasculine, Genitive, Singular
विमोक्षणम्release/deliverance
विमोक्षणम्:
Karma
TypeNoun
Rootविमोक्षण
FormNeuter, Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
N
Nārāyaṇa
D
Devas (the gods)
V
Vasu (one of the Vasus)