Puruṣaikatva-vyākhyāna: The One Virāṭ Puruṣa and the Many ‘Puruṣas’
Rudra–Brahmā Saṃvāda
स्मृतिस्त्वेने न हि जहौ तदा नारायणाज्ञया । देवास्तु सहिता: सर्वे वसो: शापविमोक्षणम्,उस समय भी भगवान् नारायणकी आज्ञासे उनकी स्मरणशक्ति उन्हें छोड़ न सकी। इधर सब देवता एकत्र होकर राजाको शापसे छुटकारा दिलानेका उपाय सोचने लगे। वे शान्तभावसे परस्पर बोले--'राजाने तो पुण्य-ही-पुण्य किया है। उन महात्मा नरेशको हमारे कारणसे ही यह शाप प्राप्त हुआ है
smṛtis tv ene na hi jahau tadā nārāyaṇājñayā | devās tu sahitāḥ sarve vasoḥ śāpavimokṣaṇam ||
भीष्म म्हणाले—नारायणाच्या आज्ञेने त्या वेळीही त्याची स्मरणशक्ती त्याला सोडून गेली नाही. इकडे सर्व देव एकत्र जमून वसूला शापातून मुक्त करण्याचा उपाय विचारू लागले. शांतचित्ताने ते परस्पर म्हणाले—“राजाने तर केवळ पुण्यच केले आहे; आमच्याच कारणाने त्या महात्मा नरेशाला हा शाप प्राप्त झाला आहे.”
भीष्म उवाच