Shloka 116
Puruṣaikatva-vyākhyāna: The One Virāṭ Puruṣa and the Many ‘Puruṣas’
Rudra–Brahmā Saṃvāda
Devanagari script
कस्य वै को मतः कामो ब्रूत सत्य॑ द्विजोत्तमा: । तब राजा वसुने हाथ जोड़कर उन सबसे पूछा--'विप्रवरो! आपलोग सच-सच बताइये, आपलोगोंमेंसे किस पक्षको कौन-सा मत अभीष्ट है? कौन अजका अर्थ बकरा मानता है और कौन अन्न?”
Transliteration
kasya vai ko mataḥ kāmo brūta satyaṃ dvijottamāḥ |
Translation
भीष्म म्हणाले—“हे द्विजोत्तमांनो, सत्य सांगाः कोणाचा कोणता मताभिलाष आहे?” तेव्हा राजा वसुने हात जोडून विचारले—“विप्रवरांनो, स्पष्ट सांगा—‘अज’चा अर्थ कोण बकरा मानतो आणि कोण अन्न, जेणेकरून निर्णय निष्पक्ष होईल.”
Word by Word
कस्यof whom / whose
कस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकिम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
कःwho
कः:
Karta
TypeNoun
Rootकिम्
FormMasculine, Nominative, Singular
मतःopinion/view
मतः:
Karta
TypeNoun
Rootमत
FormMasculine, Nominative, Singular
कामःdesire/choice (what is wished)
कामः:
Karta
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Nominative, Singular
ब्रूतsay/tell (you all)
ब्रूत:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperative, 2nd, Plural
सत्यम्truth / truly
सत्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Accusative, Singular
द्विजोत्तमाःO best of the twice-born (Brahmins)
द्विजोत्तमाः:
TypeNoun
Rootद्विजोत्तम
FormMasculine, Vocative, Plural
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaK
King VasuB
Brahmins (dvijottamāḥ)A
aja (goat/grain)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes