Previous Verse
Next Verse

Shloka 37

Nārāyaṇasya Guhya-nāmāni Niruktāni (Etymologies of Nārāyaṇa’s Secret Epithets) / नारायणस्य गुह्यनामानि निरुक्तानि

निबन्धनी रज्जुरेषा या ग्रामे वसतो रति: । छित्त्वैतां सुकृतो यान्ति नैनां छिन्दन्ति दुष्कृत:,गाँवोंमें रहनेवाले मनुष्यकी विषयोंके प्रति जो आसक्ति होती है, वह उसे बाँधनेवाली रस्सीके समान है। पुण्यात्मा पुरुष उसे काटकर आगे--परमार्थके पथपर बढ़ जाते हैं; किंतु जो पापी हैं, वे उसे नहीं काट पाते

nibandhanī rajjur eṣā yā grāme vasato ratiḥ | chittvaitāṃ sukṛto yānti naināṃ chindanti duṣkṛtaḥ ||

नारद म्हणाले—ग्रामजीवनात राहणाऱ्या मनुष्याची विषयांवरील आसक्ती ही बांधून ठेवणाऱ्या दोरीसारखी आहे. पुण्यवान ती तोडून परमार्थाच्या पथावर पुढे जातात; पण पापी ती तोडू शकत नाहीत.

निबन्धनीbinding (thing), binder
निबन्धनी:
Karta
TypeNoun
Rootनिबन्धनी (स्त्री. प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
रज्जुःrope
रज्जुः:
Karta
TypeNoun
Rootरज्जु (स्त्री. प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
एषाthis
एषा:
Karta
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
याwhich
या:
Karta
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
ग्रामेin the village
ग्रामे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootग्राम (पुं. प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
वसतःof (one) dwelling
वसतः:
TypeAdjective
Rootवस् (धातु) → वसत् (वर्तमान कृदन्त)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
रतिःattachment, delight
रतिः:
Karta
TypeNoun
Rootरति (स्त्री. प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
छित्त्वाhaving cut
छित्त्वा:
TypeIndeclinable
Rootछिद् (धातु) → छित्त्वा (क्त्वान्त अव्यय)
FormGerund (ktvā)
एताम्this (her/it)
एताम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
सुकृतःthe virtuous / doers of good
सुकृतः:
Karta
TypeNoun
Rootसुकृत (पुं. प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
यान्तिgo, proceed
यान्ति:
TypeVerb
Rootया (धातु)
FormPresent, 3rd, Plural, Parasmaipada
not
:
TypeIndeclinable
Root
FormNegation
एनाम्her/it (this)
एनाम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / एनद्-प्रयोग
FormFeminine, Accusative, Singular
छिन्दन्तिcut
छिन्दन्ति:
TypeVerb
Rootछिद् (धातु)
FormPresent, 3rd, Plural, Parasmaipada
दुष्कृताःthe wicked / doers of evil
दुष्कृताः:
Karta
TypeNoun
Rootदुष्कृत (पुं. प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural

नारद उवाच

N
Nārada
R
rajju (rope)
G
grāma (village)