Shloka 45

Yajña-bhāga-vyavasthā and the Pravṛtti–Nivṛtti Framework (यज्ञभागव्यवस्था तथा प्रवृत्तिनिवृत्तिधर्मविवेचनम्)

Devanagari script

नाशिष्ये सम्प्रदातव्यो नाव्रते नाकृतात्मनि । “तुमलोग बहुसंख्यक हो जाओ और इस वेदका विस्तार करो। जिसका मन वशमें न हो, जो ब्रह्मचर्य-व्रतका पालन न करता हो तथा जो शिष्यभावसे पढ़ने न आया हो, उसे वेदाध्ययन नहीं कराना चाहये || ४४ $ ।। एते शिष्यगुणा: सर्वे विज्ञातव्या यथार्थत:

Transliteration

nāśiṣye sampradātavyo nāvrate nākṛtātmani |

Translation

भीष्म म्हणाले—अयोग्य शिष्याला, व्रतहीनाला आणि असंयमी मनाच्या व्यक्तीस पवित्र उपदेश देऊ नये. जो शिष्यभावाने अध्ययनास येत नाही, जो ब्रह्मचर्य-व्रत पाळत नाही आणि ज्याचे मन वशात नाही—त्याला वेदाध्ययन करू देऊ नये; यामुळे परंपरा टिकते व अधःपतन होत नाही. शिष्याचे हे सर्व गुण यथार्थ रीतीने जाणून घ्यावेत.

Word by Word

नnot

अशिष्येin/for a non-disciple (unfit student)

सम्प्रदातव्यःshould be given/handed over (taught/imparted)

नnot

अव्रतेin/for one without a vow (undisciplined)

नnot

अकृतात्मनिin/for one whose self is not disciplined (uncontrolled-minded)

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhīṣma

Veda (as sacred knowledge)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes