Shloka 19
नारद–शुक संवादः (Nārada–Śuka Dialogue): Tyāga, Saṃyama, and Vyakta–Avyakta Viveka
Devanagari script
निवति तु यथा दीपो ज्वलेत् स्नेहसमन्वित: । निश्चलोर्ध्वशिखस्तद्वद् युक्तमाहुर्मनीषिण:
Translation
जसा तेलाने भरलेला दिवा वाऱ्याविना ठिकाणी अखंड जळतो आणि त्याची ज्योत निश्चल होऊन वर उभी राहते, तसा समाधिनिष्ठ योगी स्थिर आहे असे मनीषी म्हणतात।
Word by Word
निवतिsteadily, without wavering
निवति:
TypeIndeclinable
Rootनिवत् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
Formअव्यय
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
Formअव्यय
दीपःlamp
दीपः:
Karta
TypeNoun
Rootदीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ज्वलेत्should burn / would burn
ज्वलेत्:
TypeVerb
Rootज्वल् (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन
स्नेह-समन्वितःendowed with oil (fuel)
स्नेह-समन्वितः:
TypeAdjective
Rootसमन्वित (कृदन्त, सम्+अन्वि/इ + क्त) / स्नेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निश्चल-ऊर्ध्व-शिखःwhose flame is steady and upward-pointing
निश्चल-ऊर्ध्व-शिखः:
TypeAdjective
Rootशिख (प्रातिपदिक) / निश्चल (प्रातिपदिक) / ऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तद्वत्likewise, in the same way
तद्वत्:
TypeIndeclinable
Rootतद्वत्
Formअव्यय
युक्तम्yoked; concentrated; in yoga
युक्तम्:
TypeAdjective
Rootयुक्त (कृदन्त, युज् + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
आहुःthey say
आहुः:
TypeVerb
Rootअह् (धातु)
Formलिट् (परिपूर्ण/परस्मैपद), प्रथमपुरुष, बहुवचन
मनीषिणःthe wise (sages)
मनीषिणः:
Karta
TypeNoun
Rootमनीषिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
Speaker
याज़्ञवल्क्य उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes