Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Śuka–Janaka Saṃvāda: Āśrama-krama, Jñāna-vijñāna, and the Marks of Liberation (शुक-जनक संवादः)

शास्त्रज्ञाननिपुण विद्वान्‌ कहते हैं कि मन अध्यात्म है, मन्तव्य अधिभूत है और चन्द्रमा अधिदेवता हैं ।। अहंकारिकमध्यात्ममाहुस्तत्त्वनिदर्शिन: । अभिमानो<धिभूत॑ तु रुद्रश्नात्राधिदिवतम्‌,तत्त्वदर्शी पुरुषोंका कथन है कि अहंकार अध्यात्म है, अभिमान अधिभूत है और रुद्र अधिदेवता हैं

ahaṅkārikam adhyātmam āhus tattvanidarśinaḥ | abhimāno 'dhibhūtaṃ tu rudraś cātrādhidaivatam ||

तत्त्वदर्शी जन म्हणतात—अहंकार अध्यात्म; अभिमान अधिभूत; आणि रुद्र अधिदैवत.

अहंकारिकम्ego-related (as a term)
अहंकारिकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअहंकारिक (अहंकार + इक)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अध्यात्मम्the inner/self-domain (adhyātma)
अध्यात्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootअध्यात्म
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
आहुःthey say / have said
आहुः:
Karta
TypeVerb
Rootअह् (ब्रू/अह् = to say)
FormPerfect, Third, Plural, Parasmaipada
तत्त्वनिदर्शिनःthose who point out/see the truth
तत्त्वनिदर्शिनः:
Karta
TypeNoun
Rootतत्त्वनिदर्शिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
अभिमानःself-conceit / identification
अभिमानः:
Karta
TypeNoun
Rootअभिमान
FormMasculine, Nominative, Singular
अधिभूतःthe adhibhūta (pertaining to elements/objects)
अधिभूतः:
Karma
TypeNoun
Rootअधिभूत
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut / and (contrastive particle)
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
रुद्रःRudra
रुद्रः:
Karta
TypeNoun
Rootरुद्र
FormMasculine, Nominative, Singular
अत्रhere / in this context
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
अधिदैवतम्the adhidaivata (presiding deity aspect)
अधिदैवतम्:
Karma
TypeNoun
Rootअधिदैवत
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular

याज़्वल्क्य उवाच

Y
Yājñavalkya
R
Rudra