Shloka 203
जनक–सुलभा संवादः
Janaka–Sulabhā Dialogue on Mokṣa and Non-attachment
चतुर्विशमसारं च षड्विंशस्य प्रबोधनात् । छब्बीसवाँ तत्त्व परमात्मा अजन्मा
caturviśam asāraṃ ca ṣaḍviṃśasya prabodhanāt |
वसिष्ठ म्हणतात—छब्बीसाव्या तत्त्वाचे प्रबोधन झाले की चोवीस तत्त्वांनी युक्त प्रकृती असार भासते. छब्बीसावे तत्त्व परमात्मा आहे—अजन्मा, सर्वव्यापी आणि संगदोषरहित. त्याची शरण घेऊन जेव्हा जीवात्मा त्याच्या स्वरूपाचे साक्षात्कार करतो, तेव्हा परमात्म-ज्ञानाच्या प्रभावाने तो स्वतःही (जणू) सर्वव्यापी होतो; आणि चोवीस तत्त्वांची प्रकृती असार मानून तिच्यावरील आसक्ती त्यागतो।
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Realization of the twenty-sixth principle (Paramātman)—unborn, all-pervading, and free from the taint of association—dissolves the sense of limitation in the individual self. With the rise of supreme knowledge, one ceases to treat the twenty-four evolutes of Prakṛti as ultimately real or worthy of attachment, and thus turns toward liberation through dispassion and insight.
Vasiṣṭha is instructing on metaphysical discernment: distinguishing Prakṛti’s twenty-four principles from the transcendent Supreme Self. The passage frames liberation as taking refuge in the Supreme, attaining direct realization, and thereby abandoning identification with the insubstantial constituents of nature.