Shloka 10
अव्यक्त–पुरुष–विवेकः (Discrimination of Avyakta/Prakṛti and Puruṣa) — Yājñavalkya’s Anvīkṣikī to Viśvāvasu
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यो निवर्त्य मनसा शुचि: । दशद्वादशभिर्वापि चतुर्विशात् परं तत:
indriyāṇīndriyārthebhyo nivartya manasā śuciḥ | daśadvādaśabhir vāpi caturviśāt paraṃ tataḥ ||
वसिष्ठ म्हणाले—मन शुद्ध करून बुद्धिमान योग्याने श्रोत्रादी इंद्रिये शब्दादी विषयांपासून परावृत्त करावीत. नंतर ‘दश’ व ‘द्वादश’ म्हणून सांगितलेल्या अंतःशासन/प्रेरणांच्या साहाय्याने, मनीषींनी आत्मस्वरूप म्हटलेल्या त्या अजर आत्म्याला चोवीस तत्त्वांच्या समुदायापलीकडे—प्रकृतीपलीकडील परम पुरुष, परमात्म्याकडे प्रवृत्त करावे.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Purify the mind and practice sense-withdrawal; then use disciplined inner methods to turn awareness from prakṛti’s twenty-four principles toward the transcendent Puruṣa/Paramātman—i.e., move from sensory engagement to metaphysical realization.
In Śānti Parva’s instruction on liberation, Vasiṣṭha is teaching a yogic-śāstric method: restrain the senses, refine the mind, and contemplate the self as distinct from prakṛti, directing oneself toward the Supreme.