Shloka 38
Adhyāya 302: Guṇa-vicāra, Gati-bheda, and the Imperishable State
Yājñavalkya–Janaka
Devanagari script
पञ्चविंशतिमो विष्णुरनिस्तत्त्वस्तत्त्वसंज्ञित: । तत्त्वसंश्रयणादेतत् तत्त्वमाहुर्मनीषिण:,इन चौबीस तत्त्वोंसे परे जो भगवान् विष्णु (सर्वव्यापी परमात्मा) हैं, उन्हें पचीसवाँ तत्त्व कहा गया है। तत्त्वोंको आश्रय देनेके कारण ही मनीषी पुरुष उन्हें तत्त्व कहते हैं
Translation
वसिष्ठ म्हणाले—या चोवीस तत्त्वांपलीकडे जे सर्वव्यापी भगवान विष्णु आहेत, त्यांना पंचविसावे तत्त्व म्हणतात. तत्त्वांना आश्रय देतात म्हणूनच मनीषीजन त्यांना ‘तत्त्व’ असे संबोधतात.
Word by Word
पञ्चविंशतिमःthe twenty-fifth
पञ्चविंशतिमः:
Karta
TypeAdjective
Rootपञ्चविंशति
FormMasculine, Nominative, Singular
विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta
TypeNoun
Rootविष्णु
FormMasculine, Nominative, Singular
अनिःAnis (a name/epithet)
अनिः:
Karta
TypeNoun
Rootअनि
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्त्वस्थःabiding in reality/principle
तत्त्वस्थः:
Karta
TypeAdjective
Rootतत्त्वस्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्त्वसंज्ञितःdesignated as ‘tattva’
तत्त्वसंज्ञितः:
Karta
TypeAdjective
Rootतत्त्वसंज्ञित
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्त्वसंश्रयणात्because of being the support/refuge of the tattvas
तत्त्वसंश्रयणात्:
Apadana
TypeNoun
Rootतत्त्वसंश्रयण
FormNeuter, Ablative, Singular
एतत्this
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
तत्त्वम्principle; reality
तत्त्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootतत्त्व
FormNeuter, Accusative, Singular
आहुःthey say/call
आहुः:
TypeVerb
Rootअह्
FormPerfect, Third, Plural, Parasmaipada
मनीषिणःthe wise (men)
मनीषिणः:
Karta
TypeNoun
Rootमनीषिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
वसिष्ठ उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes