Shloka 19
अव्यक्त–प्रकृति–इन्द्रियविचारः
The Unmanifest, Prakṛtis, and the Sense-Complex
मरणं जन्मनि प्रोक्ते जन्म वै मरणाश्रितम् | अविद्दान् मोक्षधर्मेषु बद्धो भ्रमति चक्रवत् । बुद्धिमार्गप्रयातस्य सुखं त्विह परत्र च
maraṇaṃ janmani prokte janma vai maraṇāśritam | avidvān mokṣadharmeṣu baddho bhramati cakravat || buddhimārgaprayātasya sukhaṃ tv iha paratra ca ||
जन्मातच मृत्युचे विधान सांगितले आहे आणि मृत्यूवरच जन्म आधारलेला आहे. जो मोक्षधर्म जाणत नाही तो अज्ञानी बंधनात पडून चक्राप्रमाणे जन्म-मृत्यूच्या फेर्यात फिरत राहतो; परंतु जो बुद्धीच्या मार्गाने चालतो त्याला इहलोक व परलोक—दोन्ही ठिकाणी सुख प्राप्त होते.
पराशर उवाच
Educational Q&A
Ignorance of mokṣa-dharma keeps a person bound to saṃsāra, endlessly revolving through birth and death; discernment (buddhi) and the liberating path bring well-being in this life and beyond.
In Śānti Parva’s instruction on liberation, the sage Parāśara teaches that birth and death are mutually implicated and that only knowledge of mokṣa-oriented dharma frees one from cyclical wandering.