Shloka 15
अव्यक्त–प्रकृति–इन्द्रियविचारः
The Unmanifest, Prakṛtis, and the Sense-Complex
प्रसक्तबुद्धिर्विषयेषु यो नरो न बुध्यते हयात्महितं कथंचन । स सर्वभावानुगतेन चेतसा नृपामिषेणेव झषो विकृष्यते
prasaktabuddhir viṣayeṣu yo naro na budhyate hy ātma-hitaṃ kathaṃcana | sa sarva-bhāvānugatena cetasā nṛpāmiṣeṇeva jhaṣo vikṛṣyate ||
ज्याची बुद्धी विषयांमध्ये आसक्त होते, तो कोणत्याही प्रकारे स्वतःचे खरे हित ओळखू शकत नाही. राजन्! जशी मासळी काट्यावरच्या आमिषाच्या लोभाने आकृष्ट होऊन ओढली जाते व दुःख भोगते, तसा तो—सर्व प्रकारच्या वासनांनी व्यापलेल्या चित्तामुळे—विषयांकडे खेचला जाऊन शोकास पात्र होतो।
पराशर उवाच
Educational Q&A
Attachment of the intellect to sense-objects destroys discernment of one’s true good (ātma-hita). Craving-laden mind pulls a person toward pleasures that end in suffering, like a fish drawn by bait to a hook.
Parāśara is instructing a king, using a vivid simile: the baited hook and fish. The verse functions as moral counsel within Śānti Parva’s broader teaching on restraint, right understanding, and the causes of bondage and sorrow.