Shloka 20
जनक–पराशर संवादः — वर्ण-गोत्र-धर्मविचारः
Janaka–Parāśara: Varṇa, Gotra, and Dharma Inquiry
Devanagari script
स्पर्शनं स्पर्शती स्पर्शान् बुद्धिर्विक्रियतेडसकृत् । यदा प्रार्थयते किज्चित् तदा भवति सा मनः
Transliteration
sparśanaṁ sparśatī sparśān buddhir vikriyate 'sakṛt | yadā prārthayate kiñcit tadā bhavati sā manaḥ ||
Translation
स्पर्शेंद्रिय स्पर्शविषयांना स्पर्श करते आणि बुद्धि वारंवार विकृत होते. जेव्हा तीच एखाद्या गोष्टीची याचना/इच्छा करू लागते, तेव्हा ती मन होते. ॥
Word by Word
स्पर्शनम्touch (the act/sense of touching)
स्पर्शनम्:
Karta
TypeNoun
Rootस्पर्शन
FormNeuter, Nominative, Singular
स्पर्शतिtouches
स्पर्शति:
TypeVerb
Rootस्पृश्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
स्पर्शान्objects of touch / contacts
स्पर्शान्:
Karma
TypeNoun
Rootस्पर्श
FormMasculine, Accusative, Plural
बुद्धिःintellect
बुद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
विक्रियतेis modified / undergoes change
विक्रियते:
TypeVerb
Rootवि + कृ
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
असकृत्repeatedly, again and again
असकृत्:
TypeIndeclinable
Rootअसकृत्
यदाwhen
यदा:
TypeIndeclinable
Rootयदा
प्रार्थयतेdesires / requests / seeks
प्रार्थयते:
TypeVerb
Rootप्र + अर्थय्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
किञ्चित्something, anything
किञ्चित्:
Karma
TypeIndeclinable
Rootकिञ्चित्
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
भवतिbecomes
भवति:
TypeVerb
Rootभू
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
साthat (she/it), that very (intellect)
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
मनःmind
मनः:
Karma
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes