Shloka 55
Aśmagīta: Janaka’s Inquiry on Loss, Kāla, and the Limits of Control (अश्मगीता)
चरितत्रह्मचर्यों हि प्रजायेत यजेत च । पितृदेवमनुष्याणानृण्यादनसूयक:
carita-brahmacaryo hi prajāyeta yajeta ca | pitṛ-deva-manuṣyāṇām ṛṇyād anasūyakaḥ ||
जनक शिकवितो—मनुष्याने प्रथम पूर्ण ब्रह्मचर्य पाळावे, मग गृहस्थाश्रम स्वीकारावा. पितर, देव आणि मनुष्य (विशेषतः अतिथी) यांच्यावरील ऋणातून मुक्त होण्यासाठी संतती उत्पन्न करावी व यज्ञ करावा; आणि कोणाविषयीही दोषदृष्टी वा मत्सर ठेवू नये.
जनक उवाच
Educational Q&A
Complete brahmacarya first, then live as a householder who repays the three obligations—toward ancestors, gods, and humans—through progeny, sacrifice, and hospitality, while maintaining a non-censorious, non-envious attitude.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma, King Janaka speaks as a teacher, outlining the proper sequence of life-stages and the ethical duties of the householder aimed at discharging social and cosmic obligations.