Shloka 22
Devanagari script
बलं॑ षष्ठं षडेतानि वाचा सम्यग्यथा मम । ज्ञानचेष्टेन्द्रियगुणा: सर्वेषां शब्दिता मया,इसके सिवा छठी कर्मेन्द्रिय बल अर्थात् प्राणसमूह है। इस प्रकार मैंने अपनी वाणीद्वारा तुम्हें समस्त इन्द्रियाँ और उनके ज्ञान, कर्म एवं गुण सुना दिये
Translation
यांशिवाय सहावे ‘बल’ नावाचे कर्मेंद्रिय—म्हणजे प्राणसमूह—आहे. अशा रीतीने मी माझ्या वाणीने तुला सर्व इंद्रिये आणि त्यांचे ज्ञान, कर्म व गुण सांगितले.
Word by Word
बलम्strength; (here) vital force
बलम्:
Karma
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
षष्ठम्sixth
षष्ठम्:
TypeAdjective
Rootषष्ठ
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
षट्six
षट्:
TypeAdjective
Rootषष्
Form—, Nominative/Accusative, Plural
एतानिthese
एतानि:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Plural
वाचाby speech; with words
वाचा:
Karana
TypeNoun
Rootवाच्
FormFeminine, Instrumental, Singular
सम्यक्properly; correctly
सम्यक्:
TypeIndeclinable
Rootसम्यक्
यथाas; just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
ममof me; my
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
ज्ञानचेष्टेन्द्रियगुणाःthe (sets of) knowledge-, action-, sense(-organs) and qualities
ज्ञानचेष्टेन्द्रियगुणाः:
Karta
TypeNoun
Rootज्ञान + चेष्टा + इन्द्रिय + गुण
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
TypeAdjective
Rootसर्व
Form—, Genitive, Plural
शब्दिताःwere stated; were spoken of
शब्दिताः:
TypeVerb
Rootशब्दित
FormPast passive participle, Masculine, Nominative, Plural
मयाby me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Instrumental, Singular
Speaker
असित उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes