Adhyāya 270 — Yudhiṣṭhira’s inquiry on saṃnyāsa; Bhīṣma on calculable time, tamas, and karma
Vṛtra–Uśanā exemplum begins
तत्पश्चात् उस श्रेष्ठ ब्राह्मणने अपने निकट अगल-बगलमें रखे हुए बहुत-से सूक्ष्म चीर (वल्कल आदि) देखे। इससे उसके मनमें बड़ा खेद एवं वैराग्य हुआ ।। ब्राह्मण उवाच अयं न सुकृतं वेत्ति कोन्वन्यो वेत्स्यते कृतम् गच्छामि वनमेवाहं वरं धर्मेण जीवितुम्,ब्राह्मण मन-ही-मन बोला--जब मेरे इस पुण्यमय तपका उद्देश्य यह कुण्डधार ही नहीं समझ पा रहा है, तब दूसरा कौन जानेगा! अच्छा, अब मैं वनको ही चलता हूँ। धर्ममय जीवन बिताना ही अच्छा है
brāhmaṇa uvāca | ayaṁ na sukṛtaṁ vetti ko nv anyo vetsyate kṛtam | gacchāmi vanam evāhaṁ varaṁ dharmeṇa jīvitum ||
त्यानंतर त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाने आपल्या जवळच ठेवलेली अनेक सूक्ष्म वल्कले व वस्त्रे पाहिली. ते पाहताच त्याच्या मनात मोठा खेद आणि वैराग्य उत्पन्न झाले. ब्राह्मण मनात म्हणाला—“हा माझ्या केलेल्या पुण्यकर्माचे मोल जाणत नाही; मग दुसरा कोण जाणेल? मी वनातच जातो; धर्माने जगणेच श्रेष्ठ.” असा निश्चय करून त्याने लौकिक अपेक्षा सोडली आणि धर्ममय जीवनासाठी वनाकडे प्रस्थान केले.
ब्राह्मण उवाच