Shloka 31
Yudhiṣṭhira’s Remorse and Vyāsa’s Teaching on Impermanence (Śoka-nivāraṇa)
सुखं दुःखान्तमालस्यं दाक्ष्यं दुः:खं सुखोदयम् । भूति: श्रीद्वीर्धृति: कीर्तिर्देक्षे वसति नालसे
sukhaṁ duḥkhāntam ālasyaṁ dākṣyaṁ duḥkhaṁ sukhodayam | bhūtiḥ śrīr dhṛtiḥ kīrtir dakṣe vasati nālase ||
व्यास म्हणाले—आळस सुखासारखा भासतो, पण त्याचा शेवट दुःखात होतो; आणि कर्मदक्षता प्रथम दुःखरूप वाटली तरी तिच्यापासूनच सुखाचा उदय होतो. ऐश्वर्य, लक्ष्मी, धैर्य आणि कीर्ती—ही सर्वे गुणी व उद्योगी पुरुषाजवळ वसतात; आळशीजवळ नाहीत.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Short-term ease from idleness is deceptive because it culminates in suffering, whereas the hardship of disciplined, competent effort produces lasting happiness; therefore prosperity, fortune, resolve, and fame naturally accompany the industrious, not the lazy.
In the didactic setting of the Śānti Parva, Vyāsa delivers a moral instruction contrasting ālasya (sloth) with dākṣya (capable diligence), emphasizing how inner qualities determine one’s welfare and reputation.