Shloka 16
तृष्णाक्षय-उपदेशः
Instruction on the Cessation of Craving
Devanagari script
एवं क्रोशत्सु वेदेषु कुतो मोक्षो5स्ति कस्यचित् | ऋणदवनन््तो यदा मर्त्या: पितृदेवद्विजातिषु,वे ही वेद-मन्त्र जब पुकार-पुकारकर कहते हैं कि मनुष्य देवताओं, पितरों और ऋषियोंके जन्मसे ही ऋणी होते हैं, तब गृहस्थाश्रममें रहकर उन ऋणोंको चुकाये बिना किसीका भी मोक्ष कैसे हो सकता है?
Transliteration
evaṁ krośatsu vedeṣu kuto mokṣo 'sti kasyacit | ṛṇadavantō yadā martyāḥ pitṛdeva-dvijātiṣu ||
Translation
कपिल म्हणाला—जेव्हा वेद वारंवार पुकारून सांगतात की मनुष्य जन्मत:च पितर, देव आणि द्विज ऋषी यांचा ऋणी असतो, तेव्हा गृहस्थाश्रमात राहून ते ऋण न फेडता कोणाला मोक्ष कसा मिळेल?
Word by Word
एवम्thus, in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
क्रोशत्सुwhile (they) are crying out / proclaiming
क्रोशत्सु:
Adhikarana
TypeVerb
Rootक्रोशत्
FormMasculine, Locative, Plural
वेदेषुin the Vedas
वेदेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवेद
FormMasculine, Locative, Plural
कुतःwhence? how? (how possibly)
कुतः:
TypeIndeclinable
Rootकुतः
मोक्षःliberation
मोक्षः:
Karta
TypeNoun
Rootमोक्ष
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्तिis
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, 3, Singular
कस्यचित्of anyone, for anyone
कस्यचित्:
Sampradana
TypePronoun
Rootकस्यचित् (किम् + चित्)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
ऋणदवनन्तःhaving endless (unpaid) debts
ऋणदवनन्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootऋणदवनन्त (ऋण + दव + अनन्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
यदाwhen
यदा:
TypeIndeclinable
Rootयदा
मर्त्याःmortals, human beings
मर्त्याः:
Karta
TypeNoun
Rootमर्त्य
FormMasculine, Nominative, Plural
पितृदेवद्विजातिषुamong/with respect to fathers (manes), gods, and the twice-born (brahmins/ṛṣis)
पितृदेवद्विजातिषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपितृदेवद्विजाति (पितृ + देव + द्विजाति)
FormMasculine, Locative, Plural
Speaker
कपिल उवाच
Characters & Entities
K
KapilaV
VedasD
DevasP
PitṛsD
Dvijātis (twice-born/ṛṣis)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes