Shloka 6
नारद–असित (देवल) संवादः — भूतप्रभवाप्यय, इन्द्रिय-गुण-विवेक, क्षेत्रज्ञ-तत्त्व
युधिष्ठि!! इस विषयमें जानकार लोग महर्षि कपिल और गौके भीतर आविष्ट हुए स्यूमरश्मिके संवादरूप एक प्राचीन इतिहासका उदाहरण दिया करते हैं, उसे सुनो ।।
Yudhiṣṭhira! Asmin viṣaye jñāninaḥ janāḥ maharṣi-kapilasya ca gāvaḥ-antar-āviṣṭasya syūmarasmika-saṃvāda-rūpaṃ prācīnam itihāsa-dṛṣṭāntam udāharanti; taṃ śṛṇu. Āmnāyam anupaśyan hi purāṇaṃ śāśvataṃ dhruvam, Nahuṣaḥ pūrvam ālebhe Tvaṣṭuḥ gām iti naḥ śrutam.
युधिष्ठिरा! या विषयात जाणकार लोक महर्षी कपिल आणि गायीमध्ये प्रविष्ट झालेल्या स्यूमरश्मिक यांचा संवादरूप एक प्राचीन इतिहास उदाहरण म्हणून सांगतात—तो ऐक. वेदपरंपरेला प्राचीन, सनातन व अचल मानून, आम्ही ऐकले आहे की पूर्वकाळी राजा नहुषाने आपल्या घरी आलेल्या अतिथी त्वष्ट्यासाठी एक गाय आलंभ (वध) करण्याचा निश्चय केला होता।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma frames an ethical dilemma—how to act rightly when duties appear to conflict—by appealing to an ancient, authoritative precedent. The verse sets up a discussion on dharma where Vedic tradition, guest-honor, and the morality of harming a cow will be weighed through a remembered dialogue.
Bhīṣma tells Yudhiṣṭhira to listen to an old example: a dialogue involving Kapila and Syūmarasmika (who is said to have entered a cow). He then introduces the incident that King Nahuṣa, treating Vedic injunction as eternal authority, intended to slaughter a cow to honor the guest Tvaṣṭṛ.