Shloka 18
कुण्डधारोपाख्यानम्
Kuṇḍadhāra-Upākhyāna: Dharma’s Superiority over Wealth and Desire
Devanagari script
इति धर्म: समाख्यात: सद्धिर्धर्मार्थदर्शिभि: । वयं जिज्ञासमानास्तु सम्प्राप्ता धर्मदर्शनात्
Translation
धर्म आणि अर्थ यांचे दर्शन ज्यांना झाले आहे अशा सत्पुरुषांनी याप्रकारे धर्म सांगितला आहे. आम्ही जिज्ञासा व्यक्त केली असता ‘धर्मदर्शन’ नावाच्या मुनीकडून त्या धर्माचे ज्ञान प्राप्त केले.
Word by Word
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
धर्मःdharma; righteousness
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
समाख्यातःhas been declared/explained
समाख्यातः:
TypeVerb
Rootसम्-आ-ख्या (धातु)
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular, Passive/resultative
सद्भिःby the good (people)
सद्भिः:
Karana
TypeNoun
Rootसत्
FormMasculine, Instrumental, Plural
धर्मार्थदर्शिभिःby those who see/realize dharma and artha
धर्मार्थदर्शिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootधर्मार्थदर्शिन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
वयम्we
वयम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Plural
जिज्ञासमानाःdesiring to know; inquiring
जिज्ञासमानाः:
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formशानच् (present active participle, parasmaipada sense), Masculine, Nominative, Plural
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
सम्प्राप्ताःhave attained/obtained
सम्प्राप्ताः:
TypeVerb
Rootसम्-प्र-आप् (धातु)
Formक्त (past active participle), Masculine, Nominative, Plural
धर्मदर्शनात्from Dharma-darśana (name of a sage)/from the seeing of dharma
धर्मदर्शनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootधर्मदर्शन
FormMasculine, Ablative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes