Shloka 123
कुण्डधारोपाख्यानम्
Kuṇḍadhāra-Upākhyāna: Dharma’s Superiority over Wealth and Desire
Devanagari script
श्रद्धापूतं वदान्यस्य हतमश्रद्धयेतरत् । “किंतु एक बार यज्ञमें प्रजापतिने उनके इस बर्तावको देखकर कहा--'देवताओ! तुमने यह अनुचित किया है। वास्तवमें उदारका अन्न उसकी श्रद्धाके कारण पवित्र होता है और कंजूसका अश्रद्धाके कारण अपवित्र एवं नष्टप्राय समझा जाता है-
Translation
‘उदाराचे अन्न श्रद्धेमुळे पवित्र होते; आणि दुसऱ्याचे (कंजूषाचे) अन्न अश्रद्धेमुळे नष्टप्राय होते.’ एकदा यज्ञात प्रजापतीने त्यांचा हा व्यवहार पाहून म्हटले—‘देवतांनो! तुम्ही हे अनुचित केले आहे. खरे तर उदाराचे अन्न त्याच्या श्रद्धेमुळे पवित्र असते आणि कंजूषाचे अन्न त्याच्या अश्रद्धेमुळे अपवित्र व नष्टप्राय मानले जाते.’
Word by Word
श्रद्धाby/with faith
श्रद्धा:
Karana
TypeNoun
Rootश्रद्धा
FormFeminine, Instrumental, Singular
पूतम्purified
पूतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपूत (पु-धातु, क्त)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
वदान्यस्यof the generous man
वदान्यस्य:
Sambandha
TypeNoun/Adjective
Rootवदान्य
FormMasculine, Genitive, Singular
हतम्destroyed/ruined
हतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootहत (हन्-धातु, क्त)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अश्रद्धयाby/with lack of faith
अश्रद्धया:
Karana
TypeNoun
Rootअश्रद्धा
FormFeminine, Instrumental, Singular
इतरत्the other (food/thing) i.e., of the other person
इतरत्:
Karma
TypeAdjective/Pronoun
Rootइतर
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes