Shloka 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठका ३ श्लोक मिलाकर कुल ५५३ श्लोक हैं) नि | अत । 3 #ीि त्रिषष्ट्याधिकद्विशततमो< ध्याय: जाजलिको तुलाधारका आत्मयज्ञविषयक धर्मका उपदेश जाजलिरुवाच अयं प्रवर्तितो धर्मस्तुलां धारयता त्वया । स्वर्गद्वारं च वृत्ति च भूतानामवरोत्स्यते,जाजलिने कहा--वणिक् महोदय! तुम हाथमें तराजू लेकर सौदा तौलते हुए जिस धर्मका उपदेश करते हो, उससे तो स्वर्गका दरवाजा ही बंद किये देते हो और प्राणियोंकी जीविकावृत्तिमें भी रुकावट पैदा करते हो
jājaliḥ uvāca | ayaṁ pravartito dharmas tulāṁ dhārayatā tvayā | svargadvāraṁ ca vṛttiṁ ca bhūtānām avarotsyate ||
जाजलि म्हणाला—हे वणिक् महोदय! तू हातात तराजू धरून जो धर्म प्रवर्तित करीत आहेस, तो स्वर्गाचे द्वारही बंद करतो आणि प्राण्यांच्या उपजीविकेच्या वृत्तीतही अडथळा आणतो।
तुलाधार उवाच
Educational Q&A
The verse frames a challenge: moral instruction must not become so rigid or self-righteous that it harms society—by ‘closing heaven’ (undermining true merit) and by obstructing the legitimate livelihoods of beings.
In the Jājali–Tulādhāra dialogue, Jājali responds critically to Tulādhāra’s preached dharma, accusing it of being socially disruptive—especially to ordinary economic life symbolized by the merchant’s balance-scale.