Shloka 27
सूक्ष्मभूत-भूतात्मविज्ञानम्
Knowing the subtle principle and the bhūtātman through yoga
उत्तान आस्ये न हविर्जुहोति लोकस्य नाभिर्जगत: प्रतिष्ठा । तस्याड्रमज्ननि कृताकृतं च वैश्वानर: सर्वमिदं प्रपेदे .
uttāna āsye na havir juhoti lokasya nābhir jagataḥ pratiṣṭhā | tasyāṅgam agnau kṛtākṛtaṃ ca vaiśvānaraḥ sarvam idaṃ prapede ||
व्यास म्हणाले—संन्यासी उघड्या मुखात (बाह्य अग्नीत जसे) हविर्दान करत नाही; तो प्राण व अंतःकरणाच्या वृत्ती आत्म्यात होम करतो. अशा पुरुषाचे सर्व शरीर आणि कृत‑अकृत कर्मसमूह जणू अग्नीचेच अवयव होतात; तो त्या वैश्वानराशी एकरूप होतो—जो प्राण्यांच्या नाभिस्थानी, उदरात जठराग्नी रूपाने स्थित असून जगाचा आधार व सर्वत्र व्यापलेला आहे.
व्यास उवाच
Educational Q&A
True renunciation is an inner yajña: instead of external offerings, one dissolves the senses, mind, and prāṇa into the Self, realizing identity with Vaiśvānara—the universal inner fire that sustains life and pervades the cosmos.
Vyāsa explains a contemplative model of sacrifice in the Śānti teachings: the sannyāsin does not perform a literal mouth-to-fire oblation, but internalizes the rite so that body and karmic account are absorbed into the cosmic Fire (Vaiśvānara), the world’s support.