Shloka 243
Ātma-saṃyama-dharma: One-pointedness of Mind and Senses (शुक–व्यास संवादः)
Devanagari script
कुर्यात् कृत्वा च तत्सर्वमाख्येयं गुरवे पुन: । “ब्रह्म! इसके सिवा और भी जिन कार्योंके लिये आप आज्ञा देंगे
Translation
ते सर्व कार्य करून पुन्हा गुरूंना सर्व वृत्तांत निवेदावा— “ब्रह्मन्! याखेरीज आज आपण ज्या-ज्या कामांची आज्ञा द्याल, तीही मी शीघ्र पूर्ण करीन.” अशा रीतीने विधिपूर्वक सर्व सांगून गुरूंची आज्ञा घेऊन दुसरे कार्य करावे; ते पूर्ण करून पुन्हा त्याचा सारा समाचार गुरूंना सांगावा।
Word by Word
कुर्यात्should do
कुर्यात्:
Karta
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ्, Optative, 3, Singular, परस्मैपद
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Karma
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा, Absolutive (Gerund), Active (sense)
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
सर्वम्all (of it)
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
आख्येयम्to be reported / should be told
आख्येयम्:
TypeAdjective
Rootआख्येय (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण, √ख्या + यत्)
FormNeuter, Nominative, Singular
गुरवेto the teacher
गुरवे:
Sampradana
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Dative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
Speaker
व्यास उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes