Shloka 14
Vānaprastha-vṛtti and the Transition toward the Fourth Āśrama (वानप्रस्थवृत्तिः चतुर्थाश्रमोपक्रमश्च)
इस प्रकार योगरथपर आरूढ़ हो साधनकी इच्छा रखनेवाले तथा अविनाशी परब्रह्म परमात्माको तत्काल प्राप्त करनेकी कामनावाले साधकको जिस उपायसे शीघ्र सफलता मिलती है, वह उपाय मैं बता रहा हूँ ।।
vyāsa uvāca | evaṃprakāraṃ yogarathaparam ārūḍho sādhana-icchā-rakṣaṇavān tathāvināśinaṃ parabrahma paramātmānaṃ tatkālaṃ prāptuṃ kāmayamānaḥ sādhakaḥ yena upāyena śīghraṃ saphalatāṃ labhate, tam upāyaṃ ahaṃ bravīmi || sapta yā dhāraṇāḥ kṛtsnā vāg-yataḥ pratipadyate | pṛṣṭhataḥ pārśvataś cānyās tāvaty astāḥ pradhāraṇāḥ ||
अशा प्रकारे योगरथावर आरूढ होऊन साधनेची इच्छा धरणारा आणि अविनाशी परब्रह्म परमात्म्याला तत्काळ प्राप्त करण्याची आकांक्षा बाळगणारा साधक ज्या उपायाने शीघ्र सिद्धी मिळवतो, तो उपाय मी सांगतो। वाणीसंयम केलेला साधक सात पूर्ण धारणांचा आश्रय घेतो; आणि यांशिवाय पाठीमागे व पार्श्वभागी ठेवलेल्या इतर प्रधान धारणाही तितक्याच आहेत।
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse introduces a practical yogic roadmap: swift spiritual success comes through a defined set of dhāraṇās (concentrations) undertaken with disciplined restraint—especially restraint of speech—aimed at realizing the imperishable Supreme (Parabrahman/Paramātman).
Vyāsa, as teacher, transitions into instruction: he announces that he will explain the method by which an earnest practitioner quickly attains the Supreme, and he begins by enumerating a structured set of dhāraṇās, indicating seven primary ones and additional principal forms.