Shloka 5
आकाशात् तु विकुर्वाणात् सर्वगन्धवह: शुचि: । बलवान जायते वायुस्तस्य स्पर्शो गुणो मत:,तत्पश्चात् जब आकाशमें विकार होता है, तब उससे पवित्र और सम्पूर्ण गन्धोंको वहन करनेवाले बलवान वायुतत्त्वका आविर्भाव होता है। उसका गुण स्पर्श! माना गया है
ākāśāt tu vikurvāṇāt sarvagandhavahaḥ śuciḥ | balavān jāyate vāyus tasya sparśo guṇo mataḥ ||
यानंतर आकाशात विकार झाल्यावर त्यातून पवित्र, बलवान आणि सर्व गंध वाहून नेणारे वायु-तत्त्व उत्पन्न होते. त्याचा गुण ‘स्पर्श’ मानला जातो.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a step in the ordered evolution of the elements: from the transformation of ākāśa arises vāyu, whose defining attribute is sparśa (touch). Each element is known by its specific guṇa, aiding philosophical discernment.
Vyāsa is presenting a doctrinal explanation within Śānti Parva’s instruction: a cosmological account of how elemental principles manifest sequentially and how their characteristic qualities are identified.